خط خبر

چرا لازم است پزشکان با پزشکی فرد محور آشنا شوند؟

دکتر سعید رضا غفاری

بسیاری از درمان های موجود بی اثر هستند چون مبتنی بر ویژگی فرد مورد درمان نیستند. با تحولات جدید می توان با بررسی ژنتیکی هر فرد داروی مناسب وی را انتخاب و تجویز کرد.

درمان ها در پزشکی مدرن در دهه های گذشته تا کنون عمدتا مبتنی بر پزشکی موضوع محور و بیماری محور تکیه داشته است.  مطالعات گوناگون و توسعه داروها و نهایتا کاربری آن ها بر اساس مطالعات جمعیتی و مقایسه گروههای سالم بعنوان گروه کنترل و گروه بیماران و بررسی میزان تاثیر داروها بر بیماران در مقایسه با افراد غیر بیمار بوده است. داروهایی سربلند از آزمون های بالینی بیرون می امدند که در درصد بیشتری از بیماران موثر می بودند. این شیوه از درمان قطعا تا حدی موثر بود و به همین دلیل در دهه های گذشته سلامت مردم در جوامع مختلف بهبود قابل توجهی یافت. با این وجود بر اساس آمار منتشر از سوی سازمان غذا و داروی آمریکا بیش از ۷۵% سرطان ها، ۷۰% بیماران مبتلا به آلزایمر و در صد قابل توجهی از بیماران مبتلا به میگرن، دیابت، آریتمی های قلبی به درمان های معمول پاسخ نمی دهند.

بسیاری از درمان های معمول در بیشتر بیماران بی اثرند.

از طرفی درصد قابل توجهی از داروها نه تنها تاثیری در درمان ندارند بلکه منجر به عوارض خطرناک در بیماران می شوند. در حدود ۴ تا ۳۰% پذیرش های بیمارستای در اثر عوارض دارویی می باشد. از طرفی بیمارانی که دچار عوارض دارویی می شوند به طور متوسط دوازده روز بیشتر در بیمارستان می مانند. محاسبه دقیق هزینه های درمان و مدیریت عوارض دارویی مشکل است اما تخمین زده می شود که در آمریکا سالانه حدود سی میلیارد دلار صرف درمان این گونه عوارض می شود. همه این مشکلات در افراد سالمند و کودکان از شدت بیشتری برخوردار است.

با پیشرفت های اخیر در حوزه ژنومیک این امکان پیش آمده است تا قبل از تجویز دارو میزان اثر بخشی آن در یک فرد مشخص را بر اساس ژنوتیپ وی پیش بینی کرد. از طرفی امکان بروز عوارض دارویی نیز قابل پیش بینی خواهد بود. در تحولی دیگر می توان بسیاری از سرطان ها را بر اساس وسژگی ژنتیکی تومور مورد درمان هدفمند قرار داد. یازمان غذا و داروی آمریکا لیستی از حدود ۲۰۰ دارو منتشر کرده است که تجویز آن ها در هر فرد منوط به بررسی ژنتیکی خواهد بود.  این داروها در حوزه های مختلف پزشکی در دسترس قرار دارند.

سهم قلمرو های مختلف پزشکی از داروهای اختصاصی که قبل از تجویز نیاز به بررسی ژنتیکی بیمار دارند

در حوزه تحقیقات در علوم پزشکی نیز این تحولات بسیار تاثیر داشته است. برای مثال در گذشته به دلیل آنکه آزمون های بالینی قبل از آنکه وارد فازهای پیشرفته و نهایی شوند نیازمند تاثیر در بخش قابل توجهی ار بیماران بودند موفق به ورود به مراحل نهایی نمی شند حال آنکه این احتمال وجود داشت که در بخشی از افراد بصورت کامل موثر باشند. اکنون با امکان بررسی ژنتیکی افراد مورد درمان این امکان وجود دارد تا آن دسته از افرادی که احتمال موفقیت درمان در آنها بیشتر است پیشاپیش شناسایی شوند.

این تحولات اثرات قابل توجه در حوزه حقوق بیماران، اقتصاد درمان، بیمه، و نیز جوانب قانونی و اخلاق پزشکی خواهد داشت. به همین دلیل است که دست اندرکاران نظام سلامت بخصوص پزشکان و مدیران و سیاست گزاران این حوزه می بایست با جوانب تکنیکی، کاربردی، و اجرایی این تحولات آشنا شوند. پزشکان عمومی در کنار متخصصین و نیز پرستاران و کارشناسان مختلف حوزه سلامت لازم است دانش خود را به روز کنند تا در مقابل تحولات انجام شده و سیل تحولات پیش رو غافلگیر نشوند